Faworki (chrust) – kruche i chrupiące
Faworki (czyli chrust) mają być cienkie, kruche i chrupiące – bez gumowej struktury i bez tłuszczu w środku. To sprawdzony przepis na faworki, w którym kluczowe są trzy rzeczy: napowietrzanie ciasta, bardzo cienkie wałkowanie oraz właściwa temperatura smażenia. Niżej znajdziesz też krótką ściągę dlaczego nie wychodzą i FAQ.
Najważniejsze zasady, żeby faworki były kruche
- Napowietrz ciasto – po wyrobieniu uderzaj je wałkiem lub składaj i wałkuj przez 2–3 minuty.
- Wałkuj bardzo cienko – ciasto ma być prawie prześwitujące.
- Temperatura tłuszczu – ok. 175–180°C, za niska = tłuste faworki.
- Dodatek alkoholu – spirytus/wódka ogranicza chłonięcie tłuszczu (opcjonalnie łyżeczka octu).
Faworki – przepis, składniki i proporcje
Składniki
Ciasto na faworki
- 400 g mąki pszennej
- 5 żółtek
- 1 łyżka cukru pudru
- 6 łyżek gęstej śmietany 18%
- szczypta soli
- 1 łyżka spirytusu
Do smażenia
- 1 l smalcu lub oliwy do smażenia
Do dekoracji
- 0,5 szklanki cukru pudru
Przygotowanie
Ciasto na faworki – przygotowanie
Przesiać mąkę na stolnicę, uformować kopczyk i zrobić w nim dołek. Wbić żółtka, dodać cukier puder, śmietanę, sól i spirytus. Dzięki dodatkowi spirytusu faworki podczas smażenia nie będą chłonąć tłuszczu.
Zagarnąć mąkę do środka i zagnieć ciasto w jednolitą kulę, wyrabiać przez około 10 minut. Ciasto musi być gładkie i sprężyste.
Napowietrzanie (ważne dla kruchości): uderzać ciasto wałkiem przez 2–3 minuty albo rozwałkować, złożyć na pół i znowu rozwałkować (kilka razy). Dzięki temu w cieście pojawią się pęcherzyki, a faworki będą lżejsze i bardziej kruche.
Przykryć ciasto miską lub folią i odstawić na 15–20 minut. Odpoczęte ciasto łatwiej rozwałkować bardzo cienko.
Wałkowanie i smażenie faworków
Podzielić ciasto na dwie części i rozwałkować na cieniutkie placki. Rozwałkowane ciasto powinno być prawie przeźroczyste, im są cieńsze surowe faworki tym bardziej będą chrupiące po usmażeniu.
Rozwałkowane ciasto pociąć na nieregularne paski ok. 3 cm szerokości, 10 cm długości. Zrobić nacięcie na środku i przewlec jeden koniec, nadając kształt faworka. Tak przygotować pozostałe ciasto. Przed rozpoczęciem smażenia wszystkie surowe faworki powinny być przygotowane, ponieważ smażenie zajmuje tylko chwilę.
Rozgrzać smalec lub oliwę w głębokiej patelni lub rondlu do 180°C i smażyć faworki partiami, po około 30 sekund z każdej strony, aż będą złote. Wyjmować je łyżką cedzakową i odsączać na ręcznikach papierowych.
Śnieżna pierzynka
Po ostygnięciu faworki posypać cukrem pudrem, najlepiej przy pomocy drobnego sitka.
Dlaczego faworki wychodzą tłuste albo mało chrupiące?
- Za niska temperatura oleju – faworki zamiast się szybko „zamknąć”, chłoną tłuszcz.
- Za grube ciasto – faworki robią się gumowe. Wałkuj do prawie prześwitującej grubości.
- Brak napowietrzania – „bicie” wałkiem naprawdę robi różnicę w kruchości.
- Za dużo mąki do podsypywania – przesusza ciasto i pogarsza strukturę.
- Za długie smażenie – 20–40 sekund na stronę zwykle wystarcza (zależnie od grubości).
Spirytus, wódka czy ocet – co dodać do faworków?
Najczęściej dodaje się 1 łyżkę spirytusu lub wódki – to pomaga ograniczyć chłonięcie tłuszczu. Jeśli nie używasz alkoholu, dodaj 1 łyżeczkę octu. To prosty zamiennik i nie dominuje smaku.
FAQ – faworki
- Dlaczego faworki chłoną tłuszcz?
- Najczęściej przez zbyt niską temperaturę smażenia. Pomaga też dodatek spirytusu/wódki (lub łyżeczki octu) oraz bardzo cienkie wałkowanie.
- Jak cienko wałkować ciasto na faworki?
- Bardzo cienko – najlepiej, gdy ciasto jest prawie prześwitujące. Zbyt grube ciasto daje gumowe faworki.
- Czy trzeba „bić” ciasto na faworki wałkiem?
- Warto. Napowietrzanie (uderzanie wałkiem lub wielokrotne wałkowanie i składanie) pomaga uzyskać pęcherzyki i kruchość.
- Jaka temperatura do smażenia faworków?
- Najczęściej 175–180°C. Za niska temperatura powoduje chłonięcie tłuszczu, a za wysoka może przypalać faworki.
- Czym zastąpić spirytus w faworkach?
- Możesz użyć wódki. Jeśli nie używasz alkoholu, dodaj 1 łyżeczkę octu – działa podobnie.
- Czy faworki można przygotować wcześniej?
- Tak. Po ostygnięciu przechowuj je w suchym, szczelnym pojemniku. Cukrem pudrem najlepiej posypywać krótko przed podaniem.
- Dlaczego faworki nie są chrupiące?
- Zwykle ciasto było zbyt grube, za krótko napowietrzone albo tłuszcz miał zbyt niską temperaturę.
- Na jakim tłuszczu smażyć faworki?
- Możesz smażyć na oleju lub smalcu. Ważniejsze od rodzaju tłuszczu jest utrzymanie właściwej temperatury i smażenie krótkimi partiami.
Tradycja przygotowywania faworków
Faworki, zwane również chrustem, to jedno z najbardziej charakterystycznych polskich słodyczy karnawałowych. Delikatne, chrupiące i posypane cukrem pudrem, są symbolem karnawału. Ich tradycja jest dobrze znana w wielu domach i wraca co roku, szczególnie przed Tłustym Czwartkiem, gdzie obok chrustu często pojawiają się oponki serowe zamiast pączków.
Skąd pochodzą faworki?
Faworki mają korzenie w kuchni staropolskiej, choć podobne słodkości spotyka się także w innych krajach Europy. Nazwa bywa łączona z francuskim słowem „faveur”, oznaczającym wstążkę, co dobrze opisuje ich kształt.
Jakie święta są okazją do smażenia faworków?
Faworki najczęściej pojawiają się w karnawale i szczególnie w okolicach Tłustego Czwartku. W wielu domach smaży się je także na ostatki.
