Bûche de Noël – francuska rolada świąteczna z kremem czekoladowym
Bûche de Noël to jedno z najbardziej rozpoznawalnych francuskich ciast świątecznych. Ta czekoladowa rolada na Boże Narodzenie od lat pojawia się na francuskich stołach jako słodka wersja drewnianego polana, które kiedyś palono w wigilijny wieczór. Dziś zamiast prawdziwego drewna serwuje się biszkoptową roladę, która wygląda jak mały kawałek kłody wyjętej z zimowego lasu.
W środku kryje się krem czekoladowy z mascarpone, a z wierzchu całość otula gruba warstwa ganache. Dzięki temu ciasto rolada na Święta Bożego Narodzenia ma miękki, puszysty środek i intensywnie czekoladową „korę”. Można podać je w prostej, podłużnej formie lub przygotować bardziej fantazyjną wersję z gałązkami, która jeszcze mocniej przypomina prawdziwe polano.
Ten bûche de Noël przepis bazuje na lekkim biszkopcie z kakao, śmietance 30%, serku mascarpone i dobrej jakości gorzkiej czekoladzie. To francuska rolada świąteczna, która sprawdzi się jako efektowny deser na Boże Narodzenie, do świątecznej kolacji, kawy po obiedzie albo na drugi dzień – po nocy w lodówce smaki jeszcze bardziej się łączą, a ciasto nabiera pełniejszego aromatu.
Przepis na Bûche de Noël
Składniki
Składniki na roladę (duża blacha 41×33 cm)
- 6 dużych jajek
- 180 g cukru
- 60 g mąki pszennej
- 60 g kakao
- 4 łyżki mleka
Krem do środka
- 90 g lekko gorzkiej czekolady (ok. 64%)
- 300 ml śmietanki 30%
- 250 g serka mascarpone
- 1–2 łyżki cukru pudru
- 2 łyżki rumu lub kilka kropel olejku rumowego (dla dzieci – pominąć rum i użyć białej czekolady zamiast gorzkiej)
Ganache na wierzch
- 180 ml śmietanki 30%
- 180 g gorzkiej czekolady (min. 64%)
Jak przygotować Bûche de Noël?
Pieczenie rolady
Przygotować ciasto biszkoptowe. Jajka ubić z cukrem na jasną, puszystą, mocno napowietrzoną masę – im lepiej ubite jajka, tym rolada będzie bardziej miękka. Ubijać około 10 min. Do jajecznej piany dodać mąkę, kakao i mleko. Składniki wmieszać delikatnie, żeby nie wybić powietrza z masy.
Blachę wyłożyć papierem do pieczenia, wylać ciasto i równomiernie rozprowadzić szpatułką. Piec około 12 minut w 180°C w nagrzanym piekarniku, do suchego patyczka.
Gorącą roladę od razu delikatnie zdjąć z blachy, oderwać papier do pieczenia i zwinąć jeszcze ciepłe ciasto razem z czystą kuchenną ściereczką. Zwijać stroną, która była na wierzchu podczas pieczenia, dzięki czemu ciasto mniej się nie kruszy. Odstawić do wystudzenia – rolada musi zachować kształt. Nie martwić się jeśli lekko popęka, kremy zakryją nierówności.
Krem do środka – delikatny i czekoladowy
W rondelku podgrzać śmietankę, ale nie gotować. Dodać posiekaną drobno czekoladę, odstawić na minutę, żeby czekolada się rozpuściła, a następnie dokładnie wymieszać. Dodać rum (lub olejek) i zostawić masę do ostudzenia. Najlepiej schłodzić całość w lodówce około 2 godzin – krem musi być dobrze schłodzony.
Kiedy czekoladowa śmietanka jest dobrze schłodzona, ubić ją mikserem jak zwykłą kremówkę. Dodać mascarpone i cukier puder, krótko zmiksować do powstania gładkiego, stabilnego kremu.
Nadziewanie rolady
Zwinięte ciasto delikatnie rozwinąć. Posmarować je kremem – równomiernie, zostawiając centymetr wolnej przestrzeni przy jednym brzegu, żeby krem nie wypływał przy ponownym zwijaniu. Roladę zwinąć jeszcze raz, ale już bez ściereczki, ciasno i spokojnie.
Można podać ją jako klasyczne, długie polano, ale jeśli masz ochotę na odrobinę zabawy, warto przygotować leśną wersję. Wystarczy odciąć dwa kawałki pod lekkim skosem i przykleić je kremem do boków rolady. Powstaną gałęzie, które nadadzą deserowi wygląd prawdziwego świątecznego kłoda. Prosty trik, a efekt jest naprawdę zachwycający – aż szkoda kroić!
Ganache na wierzch – czekoladowa kora drzewna
W rondelku podgrzać śmietankę i dodać pokrojoną czekoladę. Mieszać, aż wszystko się rozpuści i ganache będzie gładkie. Odstawić na chwilę, żeby masa lekko zgęstniała – powinna być nadal smarowalna, ale nie płynna.
Obsmarować roladę ganache – całość lub tylko górę. Potem widelcem zrobić charakterystyczne słoje, czyli nieregularne paski przypominające korę drzewa. Nikt nie musi być perfekcjonistą: im bardziej nierówno, tym bardziej naturalnie wygląda polano.
Ganache po chwili zacznie elegancko tężeć, tworząc czekoladową korę, która wygląda jak wyjęta prosto z zimowego lasu. Tuż przed podaniem warto oprószyć roladę cukrem pudrem – niczym lekkim puchem śniegu. Ten jeden gest sprawia, że deser nabiera prawdziwie bajkowego blasku, jakby właśnie spadł na niego pierwszy świąteczny śnieg.
Wskazówki kuchenne do Bûche de Noël
- Dobrze ubite jajka to podstawa lekkiego biszkoptu. Masę jajeczną warto ubijać około 10 minut, aż stanie się jasna i napowietrzona – dzięki temu rolada na Boże Narodzenie będzie miękka i elastyczna.
- Mąkę i kakao najlepiej przesiać do jajek i wmieszać delikatnie szpatułką. Pozwoli to zachować strukturę biszkoptu i uniknąć grudek w cieście.
- Po upieczeniu biszkoptową roladę trzeba zwinąć jeszcze ciepłą w ściereczkę. Dzięki temu ciasto „zapamięta” kształt i francuskie ciasto świąteczne nie będzie się łamało przy nadziewaniu kremem.
- Krem z mascarpone i czekolady warto dobrze schłodzić w lodówce przed ubijaniem. Zimna śmietanka i schłodzona masa czekoladowa pomagają uzyskać stabilny krem, który ładnie trzyma się w środku rolady świątecznej.
- Jeśli deser ma być ciastem na Wigilię, Bûche de Noël możesz przygotować dzień wcześniej. Po kilku godzinach w lodówce biszkopt lekko zmięknie od kremu, a smaki się wyrównają.
- Ganache na wierzch warto zostawić na kilka minut do lekkiego zgęstnienia. Zbyt płynny będzie spływał z ciasta, a lekko tężejąca masa łatwo tworzy „korę drzewa”, charakterystyczną dla bûche de Noël.
- Do wykończenia francuskiej rolady świątecznej wystarczy odrobina cukru pudru, świeże gałązki rozmarynu lub kilka czerwonych owoców (np. żurawina) – wtedy deser wygląda jak mały zimowy pejzaż.
Czym zastąpić składniki w Bûche de Noël?
- Czekolada gorzka – jeśli wolisz łagodniejszy smak, część gorzkiej czekolady można zastąpić mleczną. W wersji dla dzieci warto użyć białej czekolady do kremu i pominąć rum, dzięki czemu francuskie ciasto świąteczne będzie delikatniejsze w odbiorze.
- Rum w kremie – zamiast alkoholu sprawdzi się kilka kropel aromatu rumowego lub waniliowego. Tak przygotowana rolada na Boże Narodzenie będzie odpowiednia dla całej rodziny.
- Mascarpone – w razie potrzeby można zastąpić je gęstym serkiem śmietankowym typu cream cheese. Warto wtedy dodać odrobinę więcej cukru pudru, aby krem do bûche de Noël pozostał przyjemnie deserowy.
- Śmietanka 30% – jeśli masz śmietankę 36%, również będzie odpowiednia. Trzeba jedynie uważać, aby jej nie „przebić” podczas ubijania, by krem do rolady czekoladowej na święta nie zamienił się w masło.
- Mąka pszenna – przy diecie bez pszenicy można przetestować mieszankę mąki bezglutenowej przeznaczonej do biszkoptów. Warto jednak pamiętać, że struktura ciasta rolady na Święta Bożego Narodzenia może być wtedy nieco inna.
- Świąteczne dodatki – zamiast żurawiny czy dekoracji z cukru możesz użyć kandyzowanej skórki pomarańczowej, płatków migdałów lub drobnych bezików. Dzięki temu ta sama francuska rolada świąteczna za każdym razem przybierze trochę inny charakter.
Skąd wzięła się tradycja Bûche de Noël?
Bûche de Noël nie jest zwykłą roladą, ale deserem mocno związanym z dawnymi zwyczajami. Tradycja sięga czasów, gdy w wigilijny wieczór do kominka wkładano duże, specjalnie przygotowane polano. Miało ono przynieść domownikom pomyślność, zapewnić ciepło na zimowe dni i symbolicznie chronić rodzinę. Z biegiem lat prawdziwe paleniska zaczęły znikać z domów, a miejsce drewnianej kłody zajęło francuskie ciasto świąteczne w kształcie polana.
Dzisiejsza francuska rolada świąteczna Bûche de Noël odtwarza ten dawny symbol w deserowej formie. Biszkoptowe ciasto rolada na Święta Bożego Narodzenia zwija się w rulon, pokrywa czekoladowym ganache i dekoruje tak, aby przypominało fragment pnia lub kłody z zimowego lasu. Dzięki temu Bûche de Noël łączy w sobie tradycję i współczesną kuchnię – jest jednocześnie ciastem na Boże Narodzenie i słodkim nawiązaniem do dawnego, domowego ogniska.
W wielu francuskich domach ten deser pojawia się co roku jako obowiązkowy punkt świątecznego menu. Bûche de Noël jest traktowana jak ważny element świątecznego stołu – to efektowne francuskie ciasto świąteczne, które podaje się po wigilijnej kolacji, do kawy lub jako główny świąteczny deser czekoladowy.
Najczęściej zadawane pytania o Bûche de Noël
- Co to jest Bûche de Noël?
- Bûche de Noël to francuskie ciasto świąteczne w formie biszkoptowej rolady. Deser nawiązuje do dawnego zwyczaju palenia polana w wigilijny wieczór. Biszkopt zwija się z kremem czekoladowym, a z wierzchu pokrywa ganache, dzięki czemu rolada wygląda jak małe drewniane polano.
- Czy Bûche de Noël można przygotować dzień wcześniej?
- Tak, roladę na Boże Narodzenie spokojnie możesz przygotować dzień wcześniej. Po nocy w lodówce biszkopt lekko zmięknie od kremu, a smaki lepiej się połączą. To praktyczne rozwiązanie, jeśli planujesz większe świąteczne menu i chcesz rozłożyć prace na kilka dni.
- Jak przechowywać Bûche de Noël i jak długo zachowuje świeżość?
- Gotową Bûche de Noël najlepiej przechowywać w lodówce, pod przykryciem lub w pojemniku, aby biszkopt nie obsychał. Zazwyczaj deser zachowuje świeżość przez 2–3 dni. Przed podaniem warto wyjąć roladę na kilkanaście minut, żeby krem i ganache nabrały przyjemniejszej konsystencji.
- Czym zastąpić rum w kremie do Bûche de Noël?
- Jeśli chcesz przygotować francuską roladę świąteczną w wersji bez alkoholu, rum można zastąpić aromatem rumowym lub waniliowym. W wersji dla dzieci dobrze sprawdza się również użycie białej czekolady zamiast gorzkiej – krem będzie łagodniejszy w smaku, a deser bardziej uniwersalny.
- Jakie dodatki pasują do francuskiej rolady świątecznej Bûche de Noël?
- Do świątecznego deseru czekoladowego pasują proste dodatki: cukier puder przypominający śnieg, świeże gałązki rozmarynu, żurawina, porzeczki lub kandyzowana skórka pomarańczowa. Można też posypać roladę płatkami migdałów lub udekorować małymi bezikami, dzięki czemu ciasto na Boże Narodzenie zyska jeszcze bardziej świąteczny charakter.
Inne świąteczne wypieki
Jeśli lubisz deser w świątecznym klimacie, obok francuskiej rolady Bûche de Noël warto upiec też inne wypieki, które pięknie prezentują się na bożonarodzeniowym stole:
